Romatoid artrit┬á tedavisi (RA), eklem iltihab─▒na neden olan otoimm├╝n, yani ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin kendi dokular─▒n─▒ tan─▒may─▒p onlara zarar verdi─či bir hastal─▒kt─▒r. Eklemler, iki kemi─čin kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak geldi─či hareketi sa─člayan bir yap─▒lard─▒r. Eklemler, yap─▒lar─▒na g├Âre belli y├Ân ve s─▒n─▒rlarda hareket edebilirler. Eklemleri olu┼čturan kemiklerin u├žlar─▒ kaygan, yumu┼čak y├╝zey olu┼čturan bir k─▒k─▒rdak ile kapl─▒d─▒r. Bu sayede eklemleri olu┼čturan kemikler birbirlerine s├╝rt├╝nmeden ve zarar vermeden hareket edebilirler. Eklemlerin ├ževresini kaplayan ÔÇťsinovyumÔÇŁ adl─▒ kal─▒n bir zar vard─▒r. Sinovyum, eklem i├žinde kayganl─▒─č─▒ sa─člayan ve eklem k─▒k─▒rda─č─▒n─▒ besleyen az miktarda, koyu k─▒vaml─▒ bir s─▒v─▒ ├╝retir (sinovyal s─▒v─▒). Sinovyum adl─▒ yap─▒n─▒n d─▒┼č y├╝z├╝nde bulunan ÔÇťkaps├╝lÔÇŁ adl─▒ kal─▒n tabaka ve ÔÇťba─č-kiri┼čÔÇŁ adl─▒ yap─▒lar eklemi olu┼čturan kemiklerin do─čru pozisyonda kalmas─▒n─▒ sa─člar ve birbirlerinden uzakla┼čmas─▒n─▒ engeller. Kaslar─▒ kemi─če ba─člayan g├╝├žl├╝, kablo gibi yap─▒lar olan ÔÇťtendonlarÔÇŁ da eklemin hareketini sa─člar.

Romatoid Artritte Eklemlerde Ne Olur?

├ľncelikle sinovyumda iltihabi s├╝re├ž ba┼člar. Etkilenen eklemde a─čr─▒, hassasiyet, s─▒cakl─▒k art─▒┼č─▒ ve baz─▒ durumlarda k─▒zar─▒kl─▒k olabilir. ─░ltihabi s├╝rece ba─čl─▒ eklem s─▒v─▒s─▒nda veya sinovyum zar─▒n─▒ olu┼čturan h├╝crelerin say─▒ ve boyutlar─▒nda art─▒┼č olursa eklemde ┼či┼člik g├Âr├╝l├╝r. ─░ltihabi s├╝rece ba─čl─▒ ├╝retilen baz─▒ maddelerin eklem b├Âlgesinde birikmesi sinir u├žlar─▒n─▒ uyararak a─čr─▒ya neden olabilir. Yine iltihabi s├╝rece ba─čl─▒ eklem kaps├╝l├╝ndeki gerilme de a─čr─▒ olarak kendini g├Âsterir.

S─▒k tekrar eden eklem iltihab─▒ ve ┼či┼čmeleri ile gerilen eklem kaps├╝l├╝ bir s├╝re sonra ┼či┼člik ge├žse bile gergin kalabilir. Bu durumda da eklemin sabit yap─▒s─▒ bozulur ve ekleme ait yap─▒lar olmas─▒ gerekti─či gibi bir arada tutulamad─▒─č─▒ndan eklemde bo┼čalma, tak─▒lma ve eklem yap─▒s─▒nda bozulmalar ba┼člar.

Kire├žlenme (Osteoartrit) ─░le Ayn─▒ Hastal─▒k m─▒d─▒r?

Romatoid artrit ve kire├žlenme iki ayr─▒ hastal─▒kt─▒r. Romatoid artritte eklem y├╝zeyini olu┼čturan yap─▒larda iltihabi s├╝re├ž olurken, kire├žlenme (osteoartrit) durumunda eklem yap─▒lar─▒n─▒n ├╝zerine binen y├╝k ve ya┼č etkisi ile mekanik olarak bozulmas─▒ s├Âz konusudur. Romatoid artritin ilerlemesi ile eklemde ortaya ├ž─▒kan bozukluklar kire├žlenmenin de bu duruma eklenmesine neden olabilse de iki hastal─▒k birbirinden tamamen farkl─▒ olu┼čan, seyreden ve tedavileri tamamen farkl─▒ olan iki ayr─▒ rahats─▒zl─▒kt─▒r.

Romatoid Artrit Bulgular─▒ Nelerdir?

Romatoid artrit bulgular─▒ genelde dalgalanmalar g├Âsterir. Yani eklem ┼čikayetlerinde baz─▒ zaman art─▒┼č olurken, bazen de yat─▒┼čt─▒─č─▒, duruldu─ču d├Ânemler olur.

En s─▒k g├Âr├╝len bulgular─▒ ┼čunlard─▒r:

  • Eklem a─čr─▒s─▒ ve ┼či┼čli─či
  • Eklemlerde kat─▒l─▒k, hareket zorlu─ču
  • Halsizlik ve depresyon
  • Kans─▒zl─▒k
  • Kilo kayb─▒
  • G├Âzlerde iltihabi hastal─▒klar
  • Cilt alt─▒ dokuda hissedilen bir ka├ž santimetre b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde a─čr─▒s─▒z kitleler (Romatoid Nod├╝l)
  • Nadiren di─čer organ ve dokularda iltihabi s├╝re├žler (├ľr: Akci─čer, kan damarlar─▒, kalp zar─▒ gibi)

Genelde bulgular yava┼č seyirli ba┼člar. S─▒kl─▒kla el, ayak, el ve ayak bile─či gibi k├╝├ž├╝k eklemlerde rahats─▒zl─▒k hissi, ┼či┼člik hissi ve ├Âzellikle sabah uyan─▒nca hissedilen kat─▒l─▒k, hareket zorlu─ču olur. Nadiren ise pek ├žok eklemde birden ba┼člayan ┼čiddetli eklem a─čr─▒s─▒ ve ┼či┼čli─či ile ki┼činin g├╝ndelik hayat─▒n─▒ devam ettiremez hale gelmesine neden olur. Eklem bulgular─▒ hafif olsa bile yorgun ve bezgin hissetmenize neden olabilir. Kans─▒zl─▒k (anemi) s─▒kl─▒kla aktif seyreden RA hastalar─▒nda g├Âr├╝len bir bulgudur. Bazen ila├ž yan etkisi olarak da kans─▒zl─▒k ortaya ├ž─▒kabilse de genelde hastal─▒─ča neden olan iltihabi s├╝recin bir par├žas─▒ olarak g├Âr├╝l├╝r. Tedavi ile yeterince kontrol alt─▒na al─▒nmayan baz─▒ ki┼čilerde kilo kayb─▒ da g├Âr├╝lebilir.

Romatoid artrit as─▒l olarak eklemlerin hastal─▒─č─▒ olsa da v├╝cudun di─čer dokular─▒nda da rahats─▒zl─▒klara neden olabilir. S─▒kl─▒kla kaslar─▒ kemiklere ba─člayan tendonlarda iltihaplanma yapabilir. G├Âzlerde, kan damarlar─▒nda, akci─čerde kalp zar─▒nda iltihabi s├╝re├žlere neden olabilir.

Romatoid nod├╝l, cilt alt─▒nda yerle┼čen, birka├ž santimetrelik, sert veya orta sertlikte, genelde a─čr─▒s─▒z ufak kitlelerdir. S─▒kl─▒kla dirsek ├ževresinde olmakla beraber bazen el ve ayaklarda, bazen de akci─čerlerde g├Âr├╝l├╝r.

Ne Zaman Doktora Ba┼čvurmal─▒y─▒m?

E─čer a─čr─▒l─▒ ve ┼či┼č eklemleriniz varsa ve sabah uyand─▒─č─▒n─▒zda eklemlerinizde yar─▒m saatten uzun s├╝ren kat─▒l─▒k hissediyorsan─▒z doktorunuzla g├Âr├╝┼čmenizde fayda vard─▒r. Ara┼čt─▒rmalara g├Âre RA tedavisine ne kadar erken ba┼član─▒rsa tedavi o kadar etkili olup, hastal─▒─ča ba─čl─▒ eklem hasarlar─▒n─▒ ├Ânlemek m├╝mk├╝n olmaktad─▒r.

Kimler Romatoid Artrit Olur?

Romatoid artrit, her 100 ki┼čiden birinde g├Âr├╝len bir hastal─▒kt─▒r. Hemen her ya┼čta olabilmesine ra─čmen en ├žok 40-50 ya┼č aras─▒nda ortaya ├ž─▒kar. Kad─▒nlarda erkeklere g├Âre 3 kat fazla g├Âr├╝l├╝r. Baz─▒ ailelerde RA birden ├žok aile ferdinde g├Âr├╝lebilir.

Ancak anne babalar─▒m─▒zdan aktar─▒lan RA ili┼čkili genler tek ba┼č─▒na hasta olmam─▒za neden olmaz, sadece bu hastal─▒─č─▒n ortaya ├ž─▒kma olas─▒l─▒─č─▒n─▒ art─▒r─▒r. ─░kizlerde bile bir karde┼čte RA varsa di─čerinde de RA geli┼čme olas─▒l─▒─č─▒ sadece %20ÔÇÖdir. Yani sizde RA varsa ├žocu─čunuzda da bu hastal─▒─č─▒n hi├ž ├ž─▒kmama olas─▒l─▒─č─▒ ├ž─▒kma olas─▒l─▒─č─▒na g├Âre ├žok daha y├╝ksektir.

Romatoid artritin ortaya ├ž─▒kma olas─▒l─▒─č─▒n─▒ art─▒rd─▒─č─▒ bilinen baz─▒ risk fakt├Ârleri vard─▒r:

  • Sigara i├žmek
  • A┼č─▒r─▒ k─▒rm─▒z─▒ et t├╝ketimi
  • ├çok fazla kahve i├žme
  • Sa─čl─▒ks─▒z beslenme (Paketli ├╝r├╝n, fazla ┼čeker t├╝ketimi vb.)
  • C vitamin d├╝zeylerinin y├╝ksek olmas─▒ ise hastal─▒k riskini azalt─▒r.

Romatoid Artrite Ne Sebep Olur?

Romatoid artrit┬áotoimm├╝n┬ábir hastal─▒kt─▒r. Otoimm├╝n hastal─▒klarda, normalde mikroplar, vir├╝sler, v├╝cudumuza yabanc─▒ cisimlere tepki g├Âsterip onlar─▒ uzakla┼čt─▒ran ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemimiz, kendi dokular─▒na kar┼č─▒ tepki g├Âstermeye ve kendi dokular─▒na zarar vermeye ba┼člar. Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin bu sald─▒r─▒s─▒ iltihabi tepki ┼čeklinde olur. Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi v├╝cuda yabanc─▒ cisme tepki verirken, bu cisim etkisiz hale getirilince tepki vermeyi durdurur. Ancak RA gibi otoimm├╝n hastal─▒klarda ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin tepkisine ba─čl─▒ s├╝ren iltihabi durum uzun s├╝relidir (kronik), genelde ya┼čam boyu devam eder. Farkl─▒ otoimm├╝n hastal─▒klar farkl─▒ dokulara etki eder. Romatoid artritte en ├žok etkilenen dokular eklemlerdir.

Hava Durumu RAÔÇÖi etkiler mi?

Romatoid artriti olan baz─▒ bireyler ┼čikayetlerinin so─čuk ve/veya nemli havalarda artt─▒─č─▒n─▒ s├Âylemektedir. Ancak so─čuk hava RA ortaya ├ž─▒kmas─▒na veya hastal─▒─č─▒n daha a─č─▒r seyretmesine neden olmaz. So─čuk ve nemli havalar iltihabi olsun olmas─▒n pek ├žok kas-iskelet sistemi yak─▒nmalar─▒n─▒ art─▒r─▒r. Yani nemli havalarda a─čr─▒n─▒z─▒n olmas─▒ kesin olarak bir iltihabi romatizmal hastal─▒─č─▒n─▒z oldu─čunun g├Âstergesi de─čildir.

Romatoid Artrit Seyri Nas─▒ld─▒r?

Romatoid artrit farkl─▒ ki┼čilerde farkl─▒ seyir g├Âsterdi─či i├žin sizde nas─▒l bir seyir g├Âsterece─čini kesin bi├žimde ├Âng├Ârmek m├╝mk├╝n de─čildir. Ancak RA hastal─▒─č─▒ olan ├žok say─▒da bireyi kapsayan ├žal─▒┼čmadan elde edilen verilerle genel baz─▒ bilgiler vermek m├╝mk├╝n olabilir:

  • Romatoid artrit tan─▒s─▒ olan her 5 ki┼čiden birinde muhtemelen hastal─▒k bulgular─▒ ├žok hafif seyirli olacakt─▒r. Eklemlerde hi├ž hasar olmayabilece─či gibi az say─▒da eklemde hasar olsa da ki┼činin ya┼čam─▒n─▒ etkilemeyecek hafif seyirde olabilir.
  • ├ço─ču RA hastas─▒nda az say─▒da eklemde bir miktar hasar olmas─▒ ├Âng├Âr├╝l├╝r.
  • Sadece 20 RA hastas─▒ndan birinde hastal─▒k seyri a─č─▒r eklem hasarlar─▒ ve ├žok say─▒da eklemin zarar g├Ârmesiyle seyreder. Bu a─č─▒r seyir s─▒ras─▒nda v├╝cuttaki artan iltihabi s├╝rece ba─čl─▒ eklem d─▒┼č─▒ dokularda da hastal─▒k bulgular─▒ g├Âr├╝lebilir.

Kan testleri ve r├Ântgenler, doktorunuzun hastal─▒─č─▒n─▒z─▒n seyrini, a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ ve ilerleme h─▒z─▒n─▒ tahmin etmesini sa─člar. Bu ┼čekilde doktorunuz size uygulayaca─č─▒ tedaviyi de planlayabilir.

Baz─▒ hastalarda hastal─▒k alevlenmeleri aras─▒nda aylarca hatta y─▒llarca s├╝ren durgun d├Ânemler vard─▒r. Ancak bu hallerde bile hafif iltihabi durum devam edebilir ve eklem hasar─▒ geli┼čebilir. ├ço─ču hasta, ├Âzellikle de uygun tedaviyi al─▒yorlarsa nispeten az bulguyla ve fazla eklem hasar─▒ olmadan hayatlar─▒n─▒ iyi bi├žimde ge├žirebilir.

Romatoid artriti olan bireylerin olmayanlara g├Âre kalp krizi ve inme ge├žirme riski biraz artm─▒┼čt─▒r. Bu durumun s├╝re giden iltihabi s├╝re├žle ili┼čkili oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir ve hastal─▒─č─▒n kontrol alt─▒na al─▒nmas─▒ ile (├Ârne─čin ila├žlarla) bu risk azal─▒r. Kalp-damar hastal─▒klar─▒ riskini art─▒rabilecek kilo fazlal─▒─č─▒, a┼č─▒r─▒ karbonhidrat ve ┼čeker t├╝ketimi, hareketsizlik gibi riskleri azaltmak ve sigara kullan─▒lmamas─▒ etkili ├Ânlemler olacakt─▒r. Sigaran─▒n kalp ve akci─čer hastal─▒klar─▒ d─▒┼č─▒nda t├╝m iltihabi romatizmal hastal─▒klar─▒ tetikleyebilece─či, alevlendirece─či ve hastal─▒k s├╝recini olumsuz etkileyece─či ak─▒lda tutulmal─▒d─▒r.

Romatoid Artrit Tan─▒s─▒ Nas─▒l Konur?

Hastal─▒─č─▒n erken d├Ânemlerinde kesin tan─▒ konmas─▒n─▒ sa─člayan tek bir test yoktur. Doktorunuz bulgular─▒n─▒za, muayenenize ve kan tetkiki, r├Ântgen ve di─čer g├Âr├╝nt├╝leme y├Ântemlerinin sonu├žlar─▒na g├Âre tan─▒ya ula┼čmaya ├žal─▒┼č─▒r. Romatoid artrit eklem d─▒┼č─▒nda di─čer organlarda da etki g├Âsterebilece─činden size ba─člant─▒l─▒ gibi g├Âr├╝nmese de t├╝m bulgular─▒n─▒z─▒ doktorunuza s├Âylemenizde fayda vard─▒r.

Kan tetkikleri:┬áKan tetkikleri ile iltihabi s├╝rece ba─čl─▒ kan─▒n─▒zda ortaya ├ž─▒kan de─či┼čimler tespit edilir. ─░ltihabi s├╝recin tespitinde kullan─▒lan testler Eritrosit Sedimantasyon H─▒z─▒ (ESR) ve C-Reaktif Protein (CRP) ├Âl├ž├╝m├╝d├╝r. ─░ltihabi s├╝re├ž varl─▒─č─▒nda bu testlerde y├╝kselme g├Âr├╝l├╝r.

Kan tetkikleri ile kans─▒zl─▒k olup olmad─▒─č─▒ da tespit edilebilir. Ayr─▒ca ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemine tepki olarak ortaya ├ž─▒kan bir antikor olan ÔÇťRomatoid Fakt├ÂrÔÇŁ bak─▒labilir. Romatoid fakt├Âr RA hastalar─▒nda s─▒kl─▒kla pozitif bulunmakla beraber baz─▒ ba┼čka hastal─▒klarda ve hatta sa─čl─▒kl─▒ bireylerde bile bulunabilece─činden RA tan─▒s─▒ koymak i├žin tek ba┼č─▒na yeterli de─čildir. Di─čer yandan RAÔÇÖin erken evrelerinde Romatoid Fakt├Âr sadece %50 hastada pozitif bulunur. Bu nedenle bu testin negatif bulunmas─▒ da hastal─▒─č─▒n olmad─▒─č─▒ anlam─▒na gelmez. Her 5 RA hastas─▒ndan birinde Romatoid Fakt├Âr hi├ž pozitif olmaz.

Bir di─čer tan─▒sal antikor testi anti-CCPÔÇÖdir (Anti-Cyclic Citrullinated Peptide). Bu test pozitif saptanan bireylerde RA olma olas─▒l─▒─č─▒ ├žok daha y├╝ksektir. Hem RF hem de anti-CCP (+) bunan hastalarda hastal─▒─č─▒n daha a─č─▒r seyredebilece─či d├╝┼č├╝n├╝l├╝r.

R├Ântgenler yoluyla eklemde iltihabi s├╝rece ba─čl─▒ olu┼čmu┼č hasar─▒n de─čerlendirilmesi m├╝mk├╝nd├╝r. Romatoid artrit ├Âzellikle el ve ayak eklemlerinde g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ve hasar yapt─▒─č─▒ i├žin doktorunuz takip ve de─čerlendirme ama├žl─▒ olarak ┼čikayetiniz olmasa bile bu b├Âlgelerin r├Ântgenlerini isteyebilir. R├Ântgen d─▒┼č─▒nda ba┼čka hastal─▒klardan ay─▒rt etme, erken d├Ânemde tan─▒ koyma ve s├╝reci takibi i├žin eklem ultrasonografisi ve manyetik rezonans g├Âr├╝nt├╝lemeleri istenebilir.

Hastal─▒k s├╝recinin takibi, ila├ž ihtiyac─▒n─▒n de─čerlendirilmesi ve olas─▒ ila├ž yen etkileri a├ž─▒s─▒ndan bu tetkiklerin belli aral─▒klarla kontrol├╝ gerekir. Rutin kan tetkiklerinin kontrol├╝ genelde 3-4 ayda bir tekrarlanmal─▒d─▒r.

Romatoid Artrit Tedavi Se├ženekleri

Romatoid artriti tamamen ortadan kald─▒racak bir tedavi y├Ântemi mevcut olmasa da hastal─▒k seyrini yava┼člatacak, durduracak ve eklem hasar─▒n─▒ en d├╝┼č├╝k d├╝zeyde tutacak pek ├žok tedavi se├žene─či mevcuttur.

E─čer eklem iltihabi s├╝rece ba─čl─▒ hasar g├Ârd├╝yse tedavi ile tamamen eski haline d├Ânmesi beklenmez. Bu nedenle tedavinin temel ama├žlar─▒ndan biri eklem hasar─▒ olmadan iltihabi s├╝recin kontrol alt─▒na al─▒nmas─▒d─▒r. Tedaviye ne kadar erken ba┼članabilirse tedavinin faydas─▒ ve etkinli─či o kadar fazla olacakt─▒r.

├ť├ž temel tedavi uygulamas─▒ndan bahsedilebilir:

  • ─░la├žlar
  • Fizik tedavi
  • Cerrahi

─░la├žlar

Pek ├žok ki┼či kullan─▒lacak ila├žlar─▒n yan etkilerinden endi┼če etmektedir. T├╝m ila├žlar─▒n olas─▒ yan etkileri olmakla beraber RA gibi bir durumda ila├ž tedavisinin sa─člayaca─č─▒ faydalar olas─▒ yan etkilerinden daha fazla g├Âr├╝nmektedir. Alternatif ve tamamlay─▒c─▒ t─▒p y├Ântemlerinden faydalanmay─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorsan─▒z bunu sizi takip eden Romatoloji uzman─▒ ile g├Âr├╝┼čmeniz ve ortak karar alman─▒z, doktorunuzun g├Âzetimi d─▒┼č─▒nda ila├žlar─▒ kendinizin kesmemeniz do─čru olacakt─▒r.

Pek ├žok RA hastas─▒ tedavi i├žin birden fazla ila├ž kullanmak zorunda kalabilir. Bunun sebebi her ila├ž hastal─▒─č─▒ farkl─▒ bir mekanizma ile etkilemektedir. ├çok zaman ila├žlar─▒n kombine olarak kullan─▒lmas─▒, tek bir ilac─▒n tek ba┼č─▒na y├╝ksek dozda kullan─▒lmas─▒ndan daha etkili olmakta ve daha az yan etki i├žermektedir.

Romatoid artritte temel olarak iki t├╝r tedavi ila├ž tedavisi planlanmaktad─▒r:

A─čr─▒y─▒ ve ┼čikayetleri azaltmaya y├Ânelik ila├žlar
Hastal─▒k seyrini etkileyen , seyri yava┼člatan veya durduran ila├žlar

─░la├ž tedaviniz takiplerinizdeki durumunuza g├Âre de─či┼čtirilebilir, ila├ž dozlar─▒nda ayarlamalar yap─▒labilir. Hastal─▒─č─▒n─▒z─▒n aktivitesine, eklem hasar─▒n─▒za, ila├ž yan etkileri ve e┼člik eden di─čer t─▒bbi durumlar─▒n─▒za g├Âre tedavi d├╝zenlemeleri yap─▒lmas─▒ gerekebilir.

Biyolojik ─░la├ž Tedavileri

Son y─▒llarda geli┼čtirilmi┼č ve iltihabi s├╝re├žteki belli basamaklar─▒ ├Âzel olarak durdurup, iltihabi s├╝rece ba─čl─▒ geli┼čen bulgular─▒ ve eklem hasar─▒n─▒ engelleyen ila├žlard─▒r.

Hastal─▒k S├╝recini Etkileyen ve Biyolojik ─░la├žlar─▒n Yan Etkileri Nelerdir?

├ço─ču zaman ciddi yan etkisi olmas─▒ beklenmez. Ancak olas─▒ yan etkiler i├žin d├╝zenli doktor takibi yap─▒lmas─▒ gereklidir. ├ľzellikle v├╝cutta belirgin bir hastal─▒k yapmadan saklanabilecek verem mikrobu veya mantar gibi etkenler a├ž─▒s─▒ndan bu ila├žlara ba┼člamadan ├Ânce kontrollerin yap─▒lmas─▒ ve bu mikrobik etkenlerin v├╝cutta oldu─čundan ┼č├╝phe edilen durumlarda belli s├╝reler baz─▒ koruyucu ila├žlar─▒n da romatizma tedavisi ile beraber kullan─▒lmas─▒ gerekebilir. Bu gruptaki ila├žlar ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini etkiledi─či i├žin bu ila├žlar─▒ kullanan ki┼čilerde mikrobik enfeksiyonlar─▒n s─▒kl─▒─č─▒ bir miktar artabilir.

Biyolojik ila├žlar nispeten yeni say─▒labilecek gruptan ila├žlar oldu─ču i├žin uzun vadeli yan etkileri hen├╝z ├žok net de─čildir. Bu nedenle halen bu ila├žlarla ilgili veri toplamaya y├Ânelik yak─▒n takip ama├žl─▒ bilgilendirme formlar─▒ doldurulmakta ve ilgili mercilerce yan etkiler konusunda g├Âzlemler s├╝rmektedir.

Bu ila├žlar kullan─▒l─▒rken mikrobik enfeksiyon riskleri bir miktar artt─▒─č─▒ i├žin sizi takip eden doktorunuz gerek g├Âr├╝rse baz─▒ a┼č─▒lamalar─▒n yap─▒lmas─▒ gerekti─či konusunda sizi uyarabilir.

Romatoid Artrit ve Fizik Tedavi

Eklem bulgular─▒n─▒n azalt─▒lmas─▒, kas g├╝c├╝n├╝n korunmas─▒ ve eklem hareketlili─činin devam─▒ i├žin egzersiz ┼čartt─▒r. Bu a├ž─▒dan tedavi d├╝zenlenirken uygun egzersizlerin uygulanmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan profesyonel bir g├Âr├╝┼č al─▒nmas─▒ gerekebilir.

Cerrahi

Nadiren cerrahi tedavi gerekli olur. Bazen el eklemlerindeki deformitelerin d├╝zeltilmesi i├žin k├╝├ž├╝k giri┼čimler, bazen de b├╝y├╝k eklemlerin ciddi hasarlar─▒nda eklemin yapay eklem ile de─či┼čtirilmesi (Protez operasyonlar─▒) gerekebilir. El bile─čindeki eklem hasar─▒ ve ├Âdeme ba─čl─▒ geli┼čebilen ÔÇťKarpal T├╝nel SendromuÔÇŁ denen ve el bile─či b├Âlgesinden ge├žen sinir dokular─▒n─▒n bas─▒ya u─čramas─▒ ile elde a─čr─▒, uyu┼čukluk, kar─▒ncalanma gibi bulgulara neden olan rahats─▒zl─▒k ├žok ilerlerse o b├Âlgeye ufak bir cerrahi giri┼čim gerekebilir.

Hastal─▒─č─▒n─▒z ─░├žin Siz Neler Yapabilirsiniz?

Romatoid artrit bulgular─▒ art─▒p azalan, dalgalanmalar g├Âsteren bir seyir izler. Baz─▒ zaman stres, so─čuk alg─▒nl─▒─č─▒, a┼č─▒r─▒ yorulma gibi alevlenmeyi tetikleyici nedenler tespit edilebilse de ├žok zaman hastal─▒─č─▒ yeniden alevlendiren neden bulunamaz. Bu durumun tahmin edilemez olmas─▒ ├žok zaman g├╝ndelik hayat─▒ planlamada zorluklar yaratabilir. Aileniz ve arkada┼člar─▒n─▒z─▒n her g├╝n├╝n├╝z├╝n ayn─▒ olmad─▒─č─▒, a─čr─▒lar nedeniyle kendinizi k├Ât├╝ hissedebilece─činiz g├╝nler olabilece─či konusunda bilgilendirmenizde fayda olabilir.

Romatoid Artritin a─čr─▒larla giden kronik bir hastal─▒k olmas─▒ nedeniyle bu hastal─▒─č─▒ olan ki┼čilerde depresyon geli┼čme olas─▒l─▒─č─▒ genel topluma g├Âre biraz daha fazlad─▒r. Kendinizi psikolojik olarak k├Ât├╝, moralinizi d├╝┼č├╝k hissetti─činizde bunu doktorunuzla payla┼čman─▒z─▒n faydas─▒ olabilir.

Ara alevlenmeler i├žin almakta oldu─čunuz rutin tedaviye ek olarak yine doktorunuzun ├Ânerdi─či a─čr─▒ kesici ila├žlar─▒ kullanabilir, ┼čiddetli eklem yak─▒nmas─▒ olan b├Âlgeye doktorunuzun ├Ânerdi─či ┼čekilde so─čuk uygulayabilirsiniz. E─čer bu alevlenmeler s─▒k tekrarl─▒yor veya s├╝rekli a─čr─▒dan ┼čikayet├ži iseniz sizi takip eden doktorunuzu bu konuda bilgilendirmeniz gerekir. Bu ┼čekilde tedavi yeniden d├╝zenlenmektedir.

Romatoid Artrit Tedavisi ve Egzersiz

Dinlenme ve egzersiz dengesini korumak bu hastal─▒k i├žin ├Ânemlidir. Dinlenmekle a─čr─▒lar rahatl─▒yor gibi hissetseniz de hareket edilmedi─činde eklemlerde kat─▒l─▒k ve kaslarda g├╝├žs├╝zle┼čme ba┼člar. Eklemi fazla hareket ettirmeden yap─▒labilecek ÔÇťizometrik egzersizlerÔÇŁ bu durumda size katk─▒ sa─člayabilir. Bu t├╝r egzersizler dura─čan pozisyonda yap─▒l─▒r ve bu yolla eklem a├ž─▒s─▒ ve kas uzunlu─ču fazla de─či┼čmez. Bir├žok Yoga pozisyonu izometrik egzersiz i├žin uygundur. Bir fizyoterapist ├Ânerisiyle bu egzersizler denenir ve size uygun olanlar belirlenir.

Egzersiz yapmak eklem ve kas sa─čl─▒─č─▒ d─▒┼č─▒nda kalp-damar sa─čl─▒─č─▒ ve genel sa─čl─▒k i├žin de faydal─▒d─▒r. E─čer yapt─▒─č─▒n─▒z bir egzersiz hareketi eklemlerde a─čr─▒, ┼či┼člik, s─▒cakl─▒k art─▒┼č─▒na neden oluyorsa o hareketin b─▒rak─▒l─▒p dinlenilmesi uygun olacakt─▒r, eklemi o hareketle zorlamak a─čr─▒ art─▒┼č─▒na neden olur.

Romatoid Artritte ├Ânerilen baz─▒ egzersizler ┼čunlard─▒r:

  • Y├╝zme
  • Y├╝r├╝y├╝┼č
  • Su jimnasti─či
  • Bisiklet (Dizlerde ┼čikayete neden olmuyorsa)
  • Yoga ve Tai-Chi

Rakiple fiziksel temas─▒n oldu─ču m├╝cadele sporlar─▒ (Futbol, basketbol vb.) ve y├╝ksek tempolu yo─čun egzersizler (Tenis, Step vb.) RAÔÇÖde ├Ânerilmez. Y├╝zme, RAÔÇÖde ├Âzellikle faydal─▒ olabilecek bir egzersiz t├╝r├╝d├╝r. Su a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒z─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ ta┼č─▒d─▒─č─▒ i├žin suda yap─▒lan egzersizler ve y├╝zmede eklemler ├╝zerine daha az y├╝k biner. Bir spor salonuna gidecekseniz program─▒n─▒z─▒n profesyonel bir e─čitimci taraf─▒nda d├╝zenlenmesi ve durumunuzun bu e─čitmene net olarak a├ž─▒klanmas─▒ ├Ânemlidir.

Spor esnas─▒nda ve g├╝ndelik ya┼čamda giyilecek ayakkab─▒ se├žimi de ├Ânemlidir. Tabanlara yans─▒yacak darbe ve ┼čoku emecek iyi ayakkab─▒lar─▒n se├žilmesi ┼čartt─▒r.

Beslenme

Romatoid Artriti tamamen iyile┼čtirecek ├Âzel bir diyet olmasa da baz─▒ diyetlerin baz─▒ hastalarda faydal─▒ olabildi─čine dair bilgiler mevcuttur. Beslenmede doymu┼č ya─člar─▒n az t├╝ketilmesi, ba┼čta omega-3 ya─č asitleri olmak ├╝zere doymam─▒┼č ya─člar─▒n (├Ârne─čin ya─čl─▒ bal─▒klar) y├╝ksek oranda t├╝ketilmesi ├Ânerilir. Beslenme ile yeterli omega-3 al─▒namad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝rse doktorunuz bu vitamini d─▒┼čar─▒dan destek ama├žl─▒ tablet olarak da verir. C vitamin al─▒m─▒n─▒n da art─▒r─▒lmas─▒ katk─▒ sa─člar.

Baz─▒ ├žal─▒┼čmalarda nedeni ├žok net olmasa da kat─▒ vejeteryan diyetin RA bulgular─▒nda azalmaya neden oldu─ču bildirilmi┼čtir. ├çok miktarda k─▒rm─▒z─▒ et t├╝ketenlerde ya┼čam boyu RA geli┼čme olas─▒l─▒─č─▒n─▒n hafif├že artt─▒─č─▒ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Herhangi bir kat─▒ diyete ba┼člamadan ├Ânce sizi takip eden doktorunuz ve diyetisyeniniz ile bu diyetlerin olas─▒ avantaj ve dezavantajlar─▒n─▒ konu┼čmak, fikir almak a├ž─▒s─▒ndan g├Âr├╝┼čmek faydal─▒ olacakt─▒r.

Sa─čl─▒kl─▒ kiloyu korumak ve eklemlere daha ├žok y├╝k bindirmemek i├žin kilo almamak tavsiye edilmektedir.

Nadiren baz─▒ RA hastalar─▒ baz─▒ g─▒dalar─▒n kendi ┼čikayetlerini art─▒rd─▒─č─▒n─▒ s├Âylerler. B├Âyle bir durum nadirdir ve ki┼čiden ki┼čiye farkl─▒l─▒k g├Âsterir. E─če bir g─▒dan─▒n RA bulgular─▒n─▒z─▒ art─▒rd─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorsan─▒z bu g─▒day─▒ en az bir ay t├╝ketmeyin. Sonras─▒nda yeniden t├╝ketmeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒zda ger├žekten bulgularda art─▒┼č yap─▒yorsa bu g─▒daya kar┼č─▒ bir duyarl─▒l─▒─č─▒n─▒z var demektir ve bundan sonra bu g─▒dan─▒n hi├ž t├╝ketilmemesi gerekir.

Romatoid Artrit Tedavisi ve Tamamlay─▒c─▒ T─▒p

Pek ├žok ki┼či pek ├žok farkl─▒ tamamlay─▒c─▒ t─▒p metodu ve ilac─▒ kullanmas─▒na ra─čmen bunlar─▒n aras─▒nda bilimsel olarak kan─▒tlanm─▒┼č sadece birka├ž uygulama mevcuttur. ├ľrne─čin┬áakupunkturÔÇÖun┬áolumlu etkiler sa─člayabilece─či bilinmektedir.

Tamamlay─▒c─▒ t─▒p metotlar─▒ ve ila├žlar─▒n─▒ kullan─▒rken mevcut ila├žlar─▒n─▒zla etkile┼čim olas─▒l─▒─č─▒ olabilece─čini g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmakta ve sizi takip eden Romatoloji Uzman─▒n g├Âr├╝┼č├╝n├╝ almakta fayda vard─▒r. Tamamlay─▒c─▒ t─▒p metotlar─▒n─▒ uygulayan ki┼čilerin de ilgili konuda e─čitim g├Ârm├╝┼č ve bu e─čitimini belgeleyebilen t─▒p doktorlar─▒ olmas─▒ kar┼č─▒la┼čabilece─činiz riskleri en aza indirecektir.

Hamilelik

Romatoid artrit hastal─▒─č─▒ olan bireylerin hamile kalmas─▒nda bir sak─▒nca yoktur. Ancak hamilelik plan─▒ yap─▒ld─▒─č─▒nda Romatoloji Uzman─▒na bildirilmesi gerekir. ├ç├╝nk├╝ RAÔÇÖde kullan─▒lan baz─▒ ila├žlar hamile kalmay─▒ zorla┼čt─▒rabilir.gibi daha risklisi baz─▒ ila├žlar bebekte sorunlara neden olur. Bu nedenle doktorunuzun ├Ânerisiyle baz─▒ ila├žlar─▒ hamilelik plan─▒ndan 3-6 ay ├Ânce kesmek gerekir.

├ço─ču kad─▒n─▒n hamilelik s─▒ras─▒nda hastal─▒─č─▒ yat─▒┼č─▒r, ila├ž ihtiyac─▒ d├╝┼čer. Ancak yine pek ├žok kad─▒nda hemen do─čum sonras─▒ RA alevlenmeleri olabilece─či bilinmelidir.

Do─čum kontrol haplar─▒n─▒n kullan─▒lmas─▒ RAÔÇÖli kad─▒nlarda di─čer kad─▒nlardan farkl─▒ ek bir riske neden olmaz.