Huzursuz bacak sendromu (HBS), bacaklar─▒ hareket ettirme d├╝rt├╝s├╝ veya ihtiyac─▒ ile ortaya ├ž─▒kan, anormal duyulara karakterize, kronik, ilerleyici bir hareket bozuklu─čudur.

Huzursuz bacak sendromlu hastalar, karakteristik olarak belirtilerini tarif etmekte g├╝├žl├╝k ya┼čamaktad─▒rlar. ├ço─čunlukla bacaklarda engel olamad─▒klar─▒ hareket ettirme iste─či, ac─▒-yanma-kar─▒ncalanma ┼čeklinde ├žok a─čr─▒l─▒ olmayan, fakat olduk├ža rahats─▒z edici bir his ┼čeklinde ifade etmektedirler. Bu rahats─▒zl─▒k istirahat s─▒ras─▒nda ortaya ├ž─▒kmakta, geceleri ┼čiddetlenmekte ve genellikle uykudan uyand─▒ran nitelikte olmakta, bu nedenle de kronik uyku bozuklu─ču, ruhsal strese yol a├žmaktad─▒r. Hastalar gece uyuyamad─▒klar─▒n─▒, kalk─▒p dola┼č─▒p bazen bacaklar─▒na su tutarak rahatlamaya ├žal─▒┼čt─▒klar─▒n─▒ ifade ederler. Uzun yolculuklarda, sinema/tiyatro gibi uzun oturma gereken durumlarda da kendini g├Âsterebilir. Yaratt─▒─č─▒ uyku bozuklu─ču nedeniyle yorgunluk, halsizlik, konsantrasyon g├╝├žl├╝─č├╝ gibi durumlara neden olarak ya┼čam kalitesini bozar.

Kad─▒nlarda daha s─▒kt─▒r ve ya┼č ilerledik├že daha fazla g├Âr├╝l├╝r. Her 100 ki┼čiden 5-7 aras─▒nda ki┼čiyi etkilemektedir.

Huzursuz Bacak Sendromunun nedeni

Huzursuz bacak sendromu a─čr─▒ alg─▒lamas─▒nda bozuklukla karakterize ÔÇťsantral duyarl─▒l─▒k sendromlar─▒ÔÇŁ aras─▒nda yer alan bir klinik durumdur. Parkinsona benzer ┼čekilde dopamin sistemindeki bozukluktan kaynakland─▒─č─▒ bildirilmektedir.

Huzursuz bacak sendromu 2 ┼čekilde g├Âr├╝l├╝r:

1. Nedeni bulunmayan birincil tip Huzursuz Bacak Sendromu

Yap─▒lan t├╝m muayene, laboratuvar ve g├Âr├╝nt├╝leme y├Ântemlerinde herhangi bir sorun bulunmaz. Genetik ge├ži┼čli olabilece─či gibi baz─▒ hastalarda genetik k├Âken de bulunmaz.

2. Ba┼čka bir hastal─▒─ča ikincil olarak geli┼čen Huzursuz Bacak Sendromu

Demir eksikli─či, gebelik, b├Ârek yetmezli─či, iltihapl─▒ romatizmal hastal─▒klar, ┼čeker hastal─▒─č─▒, multiple skleroz. ─░kincil Huzursuz Bacak Sendromunda neden olan etken bulunup tedavi edildi─činde (demir eksikli─či gibi) hastal─▒─č─▒ tamamen ortadan kald─▒rmak m├╝mk├╝n olabilir.

Huzursuz Bacak Sendromunda tan─▒

Huzursuz bacak sendromunda tan─▒ hastan─▒n yapt─▒─č─▒ tarif ve bacaklar─▒ndaki ┼čikayetlerini a├ž─▒klayacak ba┼čka bir neden bulunmamas─▒ ile konur. N├Ârolojik muayenenin yap─▒larak di─čer hareket bozuklu─ču hastal─▒klar─▒ndan biri olup olmad─▒─č─▒, n├Âropatisi olup olmad─▒─č─▒, bel, kal├ža, diz ve ayak bile─či probleminin olup olmad─▒─č─▒, hem toplar hem de atar damarlara ait belirtiler olup olmad─▒─č─▒, lenf sistemine ait problem olup olmad─▒─č─▒ dikkatli bir ┼čekilde ara┼čt─▒r─▒lmal─▒d─▒r. Baz─▒ metabolik (┼čeker hastal─▒─č─▒, obesite, B12 yetmezli─či, demir eksikli─či gibi) ve endokrin (tiroid-guatr fonksiyon bozukluklar─▒, hipotalamus, hipofiz, adrenal aks problemleri gibi) hastal─▒klar ve organ yetmezlikleri (b├Âbrek yetmezli─či, diyalize girme, karaci─čer sirozu) ile de huzursuz bacak sendromu s─▒k g├Âr├╝ld├╝─č├╝ i├žin bu a├ž─▒lardan da de─čerlendirme yap─▒lmal─▒d─▒r. Gebelik, Multible skleroz ve baz─▒ iltihapl─▒ romatizmal hastal─▒klarda (romatoid artrit gibi) huzursuz bacak sendromu s─▒kl─▒─č─▒n─▒n artmas─▒ nedeniyle bu a├ž─▒da da de─čerlendirilmelidir. Hastan─▒n kulland─▒─č─▒ ila├žlar da de─čerlendirmelidir, ├ž├╝nk├╝ n├Âroleptik kullananlarda da benzer sorunlar g├Âr├╝lebilmektedir.

Huzursuz bacak sendromuna ├žok benzeyen baz─▒ klinik tablolar─▒n ay─▒r─▒c─▒ tan─▒s─▒ da yap─▒lmal─▒d─▒r. Bunlardan biri gece kramplar─▒d─▒r. Genellikle alt baca─č─▒n arkas─▒ndaki kaslar─▒ tutar ve germe ile ge├žer. Di─čeri ÔÇťa─čr─▒l─▒ bacak hareketli parmak sendromuÔÇŁdur. Bunda ayaklar─▒n birinde veya her ikisinde ciddi a─čr─▒ ve yanma, ayak ba┼č parmaklar─▒nda buna e┼člik eden tekrarlay─▒c─▒ hareketler ile karakterizedir. Huzursuz bacak sendromundan farkl─▒ olarak, geceleri k├Ât├╝le┼čmez ve hareketle d├╝zelmez.

Huzursuz Bacak Sendromunda Tan─▒ Kriterleri:

Temel tan─▒ kriterleri

  • Bacaklarda rahats─▒z edici veya ho┼č olmayan hisler sebebiyle veya bu hislerle birlikte bacaklar─▒ hareket ettirme ihtiyac─▒
  • Hareket ihtiyac─▒ veya rahats─▒z edici hisler istirahatte ba┼člar veya k├Ât├╝le┼čir
  • Hareket ihtiyac─▒ veya rahats─▒z edici hisler y├╝r├╝me veya germe gibi hareketlerle parsiyel veya total olarak rahatlar
  • Hareket ihtiyac─▒ veya rahats─▒z edici hisler g├╝nd├╝ze g├Âre, ak┼čam veya gece k├Ât├╝le┼čir, veya sadece ak┼čam veya gece ortaya ├ž─▒kar
  • Yukar─▒da say─▒lan ├Âzellikler sadece primer semptomlarla veya di─čer medikal veya davran─▒┼čsal durumlarla (├Ârne─čin; myalji, ven├Âz staz, bacak ├Âdemi, bacak kramplar─▒, habitual ayak sallama) ili┼čkili olarak de─čerlendirilemezler.

Destekleyici klinik ├Âzellikler

  • Aile ├Âyk├╝s├╝
  • Dopaminerjik tedaviye yan─▒t
  • Periyodik ekstremite hareketleri (uyan─▒k veya uyku s─▒ras─▒nda)
  • Beklenen g├╝nd├╝z uyku halinin olmamas─▒

Klinik seyir ile ili┼čkili belirte├žler

a Kronik/persistan Huzursuz Bacak Sendromu: Tedavi verilmedi─či takdirde son bir y─▒lda semptomlar─▒n ortalama en az haftada 2 kez ortaya ├ž─▒kmas─▒ b. Aral─▒kl─▒ Huzursuz Bacak Sendromu: Tedavi verilmedi─či takdirde y─▒lda semptomlar─▒n ortalama en az haftada 2 kez ortaya ├ž─▒kmas─▒ ve ya┼čam boyu en az be┼č atak olmas─▒

Klinik anlaml─▒l─▒k ile ili┼čkili belirte├žler

Huzursuz Bacak Sendromu semptomlar─▒ uyku, enerji/zindelik, g├╝nl├╝k aktiviteler, davran─▒┼č, bili┼čsel durum ve duygu durum ├╝zerine etkileri ile sosyal,e ─čitim, i┼č ve di─čer ├Ânemli fonksiyonel alanlarda ciddi s─▒k─▒nt─▒ ve yetersizli─če sebep olur.

Huzursuz Bacak Sendromunda Tedavi

─░la├ž Tedavisi

En fazla tercih edilen ila├ž grubu dopaminerjik (Parkinsonda kullan─▒lan ila├žlar) ila├žlard─▒r. Bunun d─▒┼č─▒nda antikonv├╝lzanlar (epilepside kullan─▒lan ila├žlar), opioidler, benzodiazepinler de kullan─▒labilir.

Tamamlay─▒c─▒ t─▒p y├Ântemleri:

Akupunktur

V├╝cuttaki enerji sistemlerini d├╝zenleyerek etki eden akupunktur hem a─čr─▒n─▒n kontrol├╝nde hem de uyku kontrol├╝nde hem de psikolojik durumun d├╝zenlenmesinde faydalan─▒labilen bir y├Ântemdir.

N├Âral terapi

Lokal anestezik kullanarak sinir sistemini d├╝zenleyen ve hastan─▒n kendi iyile┼čme mekanizmalar─▒n─▒n harekete ge├žmesini sa─člayan n├Âral terapi Huzursuz Bacak Sendromu hastalar─▒nda ba┼čar─▒yla kullan─▒lmaktad─▒r. Klini─čimizde genellikle akupunktur ile kombine tedavi yap─▒l─▒r.

Ozon terapisi

Huzursuz Bacak Sendromu olan hastalardaki antioksidan mekanizmay─▒ harekete ge├žirerek ve dola┼č─▒m─▒ d├╝zenleyerek etki eden ozon tedavisi ile ├žok ba┼čar─▒l─▒ sonu├žlar al─▒nabilmektedir. 3. Relaksasyon Y├Ântemleri: Hastalara gev┼čeme e─čitimi, biofeedback ile tedavi uygulanabilir.

Egzersiz

Egzersiz eklem hareketlerini koruyarak, k─▒salm─▒┼č kaslar─▒ uzatarak ve g├╝├žlendirerek bacaklar─▒n stabil olmas─▒n─▒ sa─člar. Aerobik egzersizler ile (y├╝zme, y├╝r├╝me, ko┼ču, bisiklet, dans gibi) solunum ve kalp fonksiyonlar─▒n─▒n iyile┼čtirilmesi, direncin artt─▒r─▒lmas─▒ gerekir. Ayr─▒ca d├╝zenli yap─▒lan aerobik egzersizler ile a─čr─▒ kesici ve mutluluk verici maddelerin (endorfin, seratonin) sal─▒n─▒m─▒n─▒n artt─▒r─▒lmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r. Bu etkinin elde edilebilmesi i├žin hastan─▒n d├╝zenli olarak en az 8 hafta egzersiz yapmas─▒ gerekir. T├╝m egzersizlerin devaml─▒ yap─▒lmas─▒, bir ya┼čam ┼čekli haline getirilmesi ├žok ├Ânemlidir.

Yoga

Yoga kendine ├Âzg├╝ duru┼člar─▒, nefes ├žal─▒┼čmas─▒, gev┼čeme metodlar─▒ ile hem germe g├╝├žlendirme hem de gev┼čeme sa─člayan yoga ├žok faydalan─▒lan y├Ântemlerden biridir.

Masaj

Kas gev┼čemesi sa─člamas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├Ânerilebilir.

Diyet

Hastalar─▒n ┼čikayetlerini artt─▒rd─▒─č─▒ i├žin alkol, sigara, kafein, ├žikolatadan uzak durmalar─▒ ├Ânerilir.

Uyku Hijyeninin sa─članmas─▒

Huzursuz Bacak Sendromumun geceleri ├ž─▒kmas─▒ nedeniyle hastalara yata─ča girmek uykuyu beklemek olduk├ža s─▒k─▒nt─▒l─▒ zamanlar ya┼čat─▒r. Bu nedenle uyku ├Âncesi ─▒l─▒k du┼č, ayn─▒ saatlerde yata─ča girme, televizyon, telefon, teblet bilgisayar gibi elektronik maddelerin yatak odas─▒nda bulunmamas─▒, ak┼čam 19 dan sonra uykuyu ka├ž─▒rabilecek ├žay, kahve gibi i├žeceklerin i├žilmemesi onun yerine melisa, papatya ├žay─▒ gibi sakinle┼čtirici ├žaylar i├žilmesi ├Ânerilir.